شهاب الدين محمد خرندزي زيدري نسوي ( مترجم : مجهول )

290

سيرت جلال الدين منكبرنى ( فارسى )

بنام حمران دز از توابع نسا ( فتوح البلدان بلاذرى ص 404 ، و معجم البلدان ج 2 ص 333 ) و باز محلّى ديگر بنام خمران جزء فتوحات عرب در خراسان در رديف نيشابور و طوس و ابيورد و نسا ( بعد از اين چهار نام ) قيد شده است ( ايضا معجم البلدان ج 2 : 470 ) . محلّى بنام حمزان‌لو جزء قراى بجنورد فعلا موجود است ( فرهنگ جغرافيائى ايران ، استان نهم ص 140 ) ؛ نمىدانم آيا ممكنست اين كلمه تحريف و تركى شدهء آن لفظ قديم باشد يا نه ، ولى گمان نمىكنم . اين بود مجموع اطلاعاتى كه در موضوع اسم آن محلّ بدست آمد . امّا خود محلّ قلعه‌اى بوده است در كوهستان نزديك به شهر زيدر و جزء آن ناحيه ، كه از نواحى ولايت نسا بوده است . قلعه ملك خانوادگى مؤلّف كتاب شهاب الدّين محمّد بن احمد بن علىّ بن محمّد منشى بوده است ، و نسبت او گاهى بمناسبت اين قلعه خرندزي ، گاهى بمناسبت شهر نزديك بقلعه زيدري ، زمانى بمناسبت والىنشين آن ايالت نسوي گفته شده است ، و همه درست است . و امّا شهر زيدر همان محلّى بايد باشد كه هنوز امروز هم موجود است : در نقشهء انگليسى آسيا بمقياس يك ميليون به يك ، در راه بين بجنورد و عشق آباد در نزديكى سر حدّ ايران و شوروى بنام Zaidar قيد شده و در زير آن دهى بنام حلوا چشمه واقع است ؛ در فرهنگ جغرافيائى ايران نيز زيدر Zeydar مذكور است و گويد : ده از دهستان قوشخانه ، بخش باجگيران شهرستان قوچان ، 89 ك شمال باخترى باجگيران ، 5 كيلومتر جنوب مرز ايران و شوروى . كوهستانى ، سردسير ، سكنه 654 ، شيعه ، تركى ( ج 9 ص 202 ) . در فرهنگ آباديهاى ايران طول آن را 45 / 57 و عرضش را 51 / 37 گفته است . دو زيدر ديگر از شهرستان بيرجند نام